Ed Hoekstra: Lockdown in Gent – Vlaanderen

Ons buurland Vlaanderen ging 17 maart in lockdown. Vanaf die dag was ook de kinderopvang gesloten. ChildCare International is verschillende malen op studie-bezoek geweest bij de kinderopvang in de Vlaamse stad Gent. Hoe zouden ze daar de coronacrisis hebben aangepakt? Ik belde met Bjorn Martens, projectmanager bij de dienst Kinderopvang. Hij onderhoudt ook de internationale betrekkingen. De stad Gent heeft 32 kinderdagverblijven en 43 centra voor buitenschoolse opvang. De dienst Kinderopvang ondersteunt deze instellingen.

Uit wat Bjorn vertelt, maak ik op dat de maatregelen die de overheid genomen heeft voor de kinderopvang voor kinderen van nul tot drie jaar veel overeenkomsten vertonen met de maatregelen in Nederland. De kinderopvang is gesloten voor alle kinderen behalve voor de kinderen van ouders met vitale beroepen, kwetsbare kinderen en kinderen uit kwetsbare gezinnen. Bijvoorbeeld uit gezinnen die heel klein zijn gehuisvest of waar veel mensen in huis wonen, gezinnen waar de spanningen binnen het gezin sterk oplopen. Maar er zijn ook verschillen. Zo komt de Vlaamse kinderopvang in drie fasen uit de lockdown. Vanaf 4 mei is de kinderopvang open voor kinderen uit gezinnen die het meest behoefte hebben aan opvang, zoals kinderen van ouders die niet in een vitaal beroep werken maar wel weer aan het werk zouden moeten kunnen. Vanaf 18 mei zijn de kinderen van andere werkende ouders dan weer welkom. De datum waarop iedereen weer naar de opvang kan is nog niet bekend.
Bjorn vertelt: ‘De stad Gent streeft naar een geleidelijke en veilige aanpak van de opstart van de kinderopvang en vraagt ouders afspraken te maken over wanneer hun kind terug kan komen om opnieuw te wennen. De kinderopvang maakt een planning voor de terugkeer van de kinderen. Er worden afspraken gemaakt met ouders, bijvoorbeeld dat kinderen door maar één ouder gebracht wordt en dat de ouder het kind brengt tot aan de leefgroep maar de leefgroep zelf niet binnen gaat. Ook worden kinderen zoveel mogelijk in vaste groepen opgevangen zodat het aantal contacten wordt beperkt.’
‘Deze gefaseerde opstart is een behoorlijke organisatie’, zegt Bjorn, maar ‘omdat de stad Gent contact is blijven onderhouden met de gezinnen tijdens de lockdown is er veel wederzijds vertrouwen en begrip.’

Contact met kinderen en hun ouders

Hoe onderhoudt de kinderopvang in Gent contact met de kinderen en ouders als de kinderen de kinderopvang niet mogen bezoeken? En wat is er in Gent gedaan om kwetsbare kinderen en kwetsbare gezinnen te ondersteunen?
‘Vanaf de lockdown waren er nog maar weinig kindjes op de locaties aanwezig terwijl de medewerkers doorbetaald werden dankzij ondersteuning van de Vlaamse regering’, vertelt Bjorn. ‘De stad Gent heeft ervoor gekozen om de medewerkers outreachend te laten werken. Dus ze gingen actief contact met de ouders en kinderen leggen. De dienst Kinderopvang heeft hiervoor medewerkers getraind en ze van hulpmiddelen voorzien. Ze kregen bijvoorbeeld uitgewerkte scenario’s en scripts om de telefoongesprekken te voeren en om de gegevens te verwerken. Het doel van deze contacten was en is om te weten hoe het met de kinderen en de gezinnen gaat en welke problemen ze ervaren en welke behoeften ze hebben. Op grond van deze informatie kon een centrum besluiten om ouders uit te nodigen hun kind naar de opvang te brengen.’
‘Als de medewerkers geen contact konden krijgen, gingen zij op (deur)bezoek bij de gezinnen. Omdat in de kinderopvang van de stad Gent buurtgericht werkt, was de drempel daarvoor heel laag. De dienst Kinderopvang heeft ook veel materiaal beschikbaar gesteld aan de medewerkers om gezinnen te ondersteunen; bijvoorbeeld inspiratie, interessante websites, filmpjes, mogelijke activiteiten. Als ouders geen internet hadden werd dit materiaal door de medewerkers uitgeprint langsgebracht. Medewerkers posten ook via social media allerlei zaken zoals begroetingen van kinderen, spelideeën, verhalen en liedjes voor de kinderen.’

Hygiënemaatregelen

In België zijn vergelijkbare hygiënemaatregelen als in Nederland getroffen zoals het afstand houden op anderhalve meter, veelvuldig handen wassen en de regelmatige schoonmaak van de ruimten. Bjorn: ‘De stad Gent heeft een Corona-risico-inventarisatie voor de accommodaties opgesteld, waarmee de centra kunnen controleren of hun accommodatie “coronaproof” is en welke maatregelen ze moeten treffen om hun centrum veilig te maken. Elk centrum heeft ook een Covid-noodbox gekregen van de stad Gent om zaken te ontsmetten tussen de schoonmaakrondes in.’
‘Vanaf de eerste dag van de lockdown heeft de dienst Kinderopvang alle vragen van medewerkers over de Coronacrisis en kinderopvang verzameld en ervoor gezorgd dat deze de volgende dag werden beantwoord. De antwoorden worden naar de leidinggevenden gestuurd. Deze vragen en antwoorden zijn in een centraal document opgeslagen dat voor alle medewerkers toegankelijk is. Het document bevat nu al 35 pagina’s met FAQ’s. De laatste tijd wordt het document om de twee dagen geüpdatet. Dit document werkt in de praktijk bijzonder goed. Het is een snelle en efficiënte communicatie van beneden naar boven (werkvloer – bestuur) en omgekeerd.’

Mondkapjes

In België is een mondkapje verplicht in elke situatie waarin afstand houden op anderhalve meter niet mogelijk is, zoals in het openbaar vervoer en op scholen. Bjorn: ‘Bij het overdragen van een baby kunnen ouders en medewerkers niet op 1,5 afstand blijven van elkaar en daarom moeten zij op dat moment een mondkapje dragen. Dagelijks ligt er voor elke medewerker een schoon mondkapje klaar in een envelop met haar naam erop. In contacten met kinderen worden er geen mondkapjes gedragen.’

De lockdown en de bso

Voor de bso (en het onderwijs) gelden tijdens de lockdown dezelfde maatregelen als voor de kinderopvang: gesloten voor alle kinderen behalve voor de kinderen van ouders met vitale beroepen, kwetsbare kinderen en kinderen uit kwetsbare gezinnen. Vanaf het begin heeft elke school en elke bso de kinderen opgevangen die onder de uitzonderingsregel vallen.
‘Vanaf 18 mei worden scholen ook gefaseerd weer opgestart’, vertelt Bjorn, ‘maar dan alleen in halve klassen van maximaal 14 leerlingen. Voor de andere helft van de klas kan er opvang worden voorzien, omdat de leerkracht geen les kan geven en tegelijkertijd toezicht houden op de andere helft van de klas. De bso’s van de stad Gent zullen de basisscholen van de stad Gent hierbij ondersteunen. De scholen van de andere denominaties (netten in Vlaanderen) krijgen steun van de stad Gent om de opvang in school te organiseren.’

Positief element

Bjorn besluit ons gesprek met een positief element dat de coronacrisis gebracht heeft: ‘In deze crisis hebben het onderwijs en de kinderopvang een kans gekregen om samen te werken aan de begeleiding en ondersteuning van de kinderen en gezinnen. Die kans hebben ze aangegrepen en zo zijn ze over hun eigen grenzen heen gestapt.’